Emocje złe i dobre – prawda czy mit

anger-1462088_1280

Emocje

Wpiszcie w wyszukiwarkę google frazę “złe emocje”. Wyświetli Wam się ponad 50 tys. wyników stanowiących niejako dowód na to, że niektóre emocje są szkodliwe i nie slużą nam. Słyszymy, że nasze dzieci w przedszkolu doświadczają “złych emocji” i w związku z tym są “trudne”. Otwieramy poczytne czasopismo i nagłówek brzmi “Jak radzić sobie ze złymi emocjami”. Bezwiednie zaczynamy powtarzać, że odczuwamy złe/niechciane emocje, utopijnie pragnąc doświadczać jedynie radości, przyjemności, spokoju, nadziei, etc. 24 h/dobę. Coś na kształt eudajmonii, z tym że niemożliwej do realizacji…

Istnieje istotne zagrożenie płynące z przekonania o istnieniu “złych emocji”. Wpajając dzieciom, że strach, gniew, złość to coś złego, upośledzamy je emocjonalnie w dorosłym życiu. Skutkuje to tym, że młody/dorosły już człowiek unika konfrontacji z niechcianymi emocjami, pamiętając frazę, że są one złe, że trzeba ich za wszelką cenę unikać i ich nie przeżywać. W związku z tym nie umie nazwać stanu, w jakim się znajduje, tłumi swoje stany emocjonalne, co w pewnym stopniu zamiast ułatwiać funkcjonowanie – tylko je utrudnia

Nie ma złych emocji. Emocje służą nam i pełnią określone funkcje! Oto kilka dowódów:

  • Nie bojąc się i nie lękając, nie potrafilibyśmy odróżnić czegoś, co nam może potencjalnie zagrozić.
  • Dzięki emocjom przygotowujemy fizjologicznie nasz organizm do stosownej reakcji (ucieczki, walki, mobilizacji, troski o dziecko, stosunku seksualnego, etc.).
  • Emocje wspólne dla wszystkich ludzi uruchamiają specyficzne zachowania bardziej (lub mniej) adekwatne do sytuacji.
  • Pomagają nam ustalić nasze relacje z otoczeniem – dzięki naszym sympatiom i antypatiom otaczamy się jednymi ludźmi, a innych unikamy; podobnie z przedmiotami, miejscami, w których przebywamy. Ciepłe wspomnienie domku na Mazurach, w których spędzaliśmy jako dzieci każde wakacje sprawia, że powracamy w to miejsce z radością, a rezygnujemy z wczasów w Chorwacji.
  • Dzięki emocjom podejmujemy określone decyzje.
  • Radość sprzyja m.in. ciekawości poznawczej, wzmacnia zaangażowanie w działanie, sprzyja innowacyjnemu podejściu, pracy zespołowej.
  • Smutek spowalnia działanie, a motywując organizm do trwania w bezruchu sprzyja powrotowi do zdrowia (Bolles, Fanselow, 1980).
  • Dzięki nieśmiałości okazujemy szacunek przełożonym (Gomperts, 1992).
  • Z obawy przed odczuwaniem wstydu nie zachowujemy się w sposób, który do wstydu może nas doprowadzić i przestrzegamy określonych norm społecznych.

Czasem jednak emocje przybierają postać dysfunkcjonalnych. Ich natężenie, częstotliwość, czas trwania i stosunek ich natężenia do emocji pozytywnych sprawia, że człowiek doświadcza stanów lękowych czy zaburzeń nastroju, które już wymagają już lekarskiej i terapeutycznej interwencji.