Psycholog sportu pracuje z przekonaniami

przekonania

przekonania 134213 / Pixabay

Zdrowe i racjonalne przekonania młodego sportowca odgrywają wazną rolę w jego osiągnięciach. W artykule o tym, jak kształtować nieracjonalne przekonania sportowców.

Na kształtowanie przekonań zawodnika oddziałuje szereg czynników. Są to: czekiwania ze strony trenerów, rodziców (w wypadku młodszych zawodników), całego klubu, kibiców i sponsorów. Istotną rolę odgrywają także wcześniejsze doświadczenia zawodnika i schematy myślowe zaszczepione przez środowisko rodzinne i rówieśnicze. Automatyczne myśli, niezależne od woli młodego adepta sportu, mogą stać się przyczyną sportowej porażki w przyszłości. Czasem kończy się to odejściem od sportowej kariery lub odsunięciem od sportu w ogóle.
Praca psychologa sportu z młodymi adeptami sportu ma na celu m.in. pracę z nieracjonalnymi przekonaniami. Zadaniem psychologa jest uświadomienie zawodnikom roli przekonań i myśli automatycznych w kształtowaniu ich sportowej kariery (Morris, Summers, 1998).

Na podstawie swoich doświadczeń zawodowych polecam:

  • autorozmowę, która pozwala na budowanie poczucia samoskuteczności, wewnętrznego poczucia kontroli i stabilnej pewności siebie, które są istotne na drodze do osiągnięcia celów (Mahoney, 1979; Gould i in., 1989);
  • technikę racjonalnej debaty z myślami, tzw. racjonalnej samooanalizy;
  • technikę przekształcania, która pozwala na znalezienie w niesprzyjającej sytuacji zalet, które pozwolą odnieść sukces w przyszłości (Bunker, Williams, Zinsser, 1992);
  • skalowanie przekonań i emocji, które polega na uzupełnieniu zapisanych myśli i emocji o ocenę ich intensywności;
  • dekatastrofizację (Leahy, Tirch, Napolitano, 2014).  Metoda ta pozwala na uzmysłowienie sobie, że nawet największy w danym momencie kryzys nie jest ostateczny i katastrofalny, a tym samym zawodnik może nabrać do swoich obaw odpowiedniego dystansu;
  • zatrzymanie myślenia – zawodnik pstryka palcem i mówi głośno „stop” zawsze wtedy, gdy zdiagnozuje u siebie nieracjonalne przekonanie (Meyers, Schleser, 1980);
  • celową zmianę kierunku myśli (Gracz, Sankowski, 2000). W czasie przed rozgrywkami zawodnik zajmuje sie tym, co całkowicie może go pochłonąć i przynieść mu przyjemność. Wybór czynności zalezy od indywidualnych preferencji i pasji sportowca.

Świetnie sprawdzają się:

  • technika pokrojonego tortu (Leahy, 2008). Piłkarz  przekonany o własnej odpowiedzialności za porażkę zespołu zapisuje różne potencjalne przyczyny przegranej na schemacie przypominającym tort. Obrysowuje je granicami różniących się od siebie wielkością porcji ciasta. Metoda ta ma pokazuje, że odpowiedzialność za wynik ponosi cała drużyna i pewne czynniki zewnętrzne;
  • metoda kotwiczenia myśli (Bond, Sargent, 1998). Zawodnik zapisuje nurtującą myśl na kartce i odkłada ją (np. umieszcza kartkę w pudełku). Tym samym zakotwicza swoją myśl w określonym miejscu.

Wymienione wyżej techniki stanowią propozycje pracy ze sportowcami. Nie wyczerpują one całego repertuaru narzędzi pracy psychologa sportu. Metody wyobrażeniowe i relaksacyjne stanowią istotne uzupełnienie indywidualnego wspierania rozwoju zawodnika nie tylko na polu sportowym, ale i w jego życiu osobistym. Nauka zarządzania swoimi emocjami i umiejętność racjonalizowania własnego myślenia pozwolą w przyszłości na wzmacnianie przekonania o samoskuteczności. Wzmacniają też poczucie własnej wartości.